Alan Derinliği (DOF) Nedir?

Alan derinliği, başka bir adıyla net alan derinliği veya odak derinliği. Önce küçük bir detaya değinmek istiyorum. Alan derinliğini yabancı kaynaklarda, kılavuzlarda veya bazı yerli kaynaklarda DOF kısaltmasıyla görebilirsiniz. DOF alan derinliği anlamındadır ve İngilizce “alan derinliği” anlamına gelen Depth of Field‘den gelmektedir.

Alan Derinliği (DOF) Nedir?

Alan derinliği veya netlik derinliği; adından da anlaşılacağı gibi, fotoğrafta veya videoda netleştirilmiş konunun (bu obje veya bir şahıs olabilir) önünde ve arkasında kalan net alandır. Alan derinliğine müdahale ederek kompozisyonda dikkat çekmek istediğimiz kısımları net diğer kısımları flu yapabiliriz.

Alan Derinliğini Etkileyen Üç Kriter

Alan derinliğini üç şey belirler; bunlardan birincisi ve en önemlisi diyafram açıklığıdır, diğeri lensin odak uzaklığı (mm değeri) ve kameranın konuya olan uzaklığıdır.

Diyaframın Alan Derinliğine Etkisi

Diyaframı açtıkça (f değerini düşürdükçe) alan derinliği daralır; diyaframı kıstıkça (f değerini yükselttikçe) alan derinliği genişler. Bunu güzel bir gif animasyon örneği ile açıklayalım.

Alan Derinliği Örnek Animasyon
GIF Animasyon: shuttermuse.com

Yukarıdaki GIF animasyon örneğinde de görüldüğü üzere; diyafram açıldıkça alan derinliği daralıyor ve daha dar bir alan netleşiyor, diyafram kısıldıkça alan derinliği genişliyor ve daha derin bir alan netleşiyor.

Alan Derinliği Diyafram İlişkisi Örnek
Diyafram ve alan derinliğini gösteren temsili bir grafik. Grafik: Fujifilm Blog

Yukarıdaki temsili örnekte; siyah çizgi netlediğimiz konu, sarı kısımlar ise netlik kazanmış alan yani alan derinliği. Diyafram kısıldıkça (f değeri yükseldikçe) net alanın genişlediğine dikkat.

Alan Derinliği Örnek fotoğraf
Fotoğraf: photographytricks.com

Başka bir diyafram – alan derinliği ilişkisi örneği. Fotoğrafçılığa yeni başladıysanız, arkaplanı nasıl flu yapacağınız konusunda sanırım az çok fikir sahibi oldunuz.

Lens Odak Uzaklığının Alan Derinliğine Etkisi

Diyaframdan sonra alan derinliğini etkileyen en önemli kriter odak uzaklığıdır. Odak uzaklığı nedir henüz bilmiyorsanız tıklayarak “Odak Uzaklığı Ve Lenslerdeki mm Değerleri” yazısına göz atabilirsiniz.

Fotoğraf: photographylife.com

Yukarıdaki örnekte; sol taraftaki fotoğraf 300mm odak uzaklığına sahip bir lensle f5.6 değerinde çekilmiş, sağ taraftaki fotoğraf ise 14mm odak uzaklığına sahip bir lensle yine f5.6 değerinde çekilmiş. İki lenste de diyaframın f5.6’da olmasına rağmen, odak uzaklığından kaynaklı alan derinliği farkını görebiliyoruz. Tabi bu örnekte milimetre değerinden kaynaklı olarak fotoğrafın konusuna olan uzaklık farkı da alan derinliğine etki ediyor.

Kamera lensimizin odak uzaklığı, alan derinliğini doğrudan etkiler. Odak uzaklığı değeri yükseldikçe alan derinliği daralır, odak uzaklığı düştükçe alan derinliği artar. Yani, 35mm bir lens bize 200mm bir lense nazaran (diyaframı göz ardı ediyoruz) daha fazla alan derinliği sağlar.

Konuya Olan Mesafenin Alan Derinliğine Etkisi

Kameranızla, fotoğrafını çekeceğiniz konuya (obje veya şahıs olabilir) olan mesafeniz de alan derinliğini etkiler. Konuya yaklaştıkça alan derinliği daralır, konudan uzaklaştıkça alan derinliği genişler.

Örneğin yukarıdaki son örnekte, perspektif yığılma etkisini es geçmemek lazım, perspektif yığılma konusunda bilgi edinmek için buraya tıklayarak ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.

İlginizi Çekebilir