Dinamik Aralık

Diyafram (Aperture, f Değeri) Nedir? Ne İşe Yarar?

Diyafram, aperture, Türkçe adı ile açıklık veya f değeri nedir ve ne işimize yarar öğrenelim.

Diyafram terimi bize Franszıca “diaphragme” kelimesinden geçmiş, “aperture” ise İngilizce karşılığı, “açıklık” ise Türkçe karşılığı. Diyaframın Türkçe karşılığını çok hoş bulsam da maalesef bir fotoğraf ortamında “diyafram” demediğiniz zaman anlaşılmayabilir.

Diyafram (Aperture, Açıklık, f Değeri) Nedir?

Diyafram; lensin kamera sensörüne veya filme ne kadar yoğunlukta ışık geçireceğini ayarlayan ve buna bağlı olarak alan derinliğini de ayarlayan mekanizmadır.

Kamera veya Lenste Diyafram Nerede Bulunur?

Diyafram lens üzerinde bulunur, lense ait bir mekanizmadır fakat günümüzde bazı kompakt kameralarda lensteki bilinen yeri dışında kamera gövdesine yakın yerde de bulunabilmektedir. Bazı mobil cihazlarda ise diyafram yazılımsal olarak bulunmaktadır.

f Değeri veya f-Stop Nedir?

Diyafram değeri f ile gösterilir ve diyafram açıklık değerlerine “f-stop” veya “f durağı” denir. Diyaframda f değeri ile diyafram açıklığı ters orantılıdır.

Yani ne demek bu?

Kısaca “diyaframı kısmak” f değerini yükseltmek; “diyaframı açmak” ise f değerini düşürmek anlamındadır. Aşağıda, diyafram mekanizmasının duraklara (değerlere) göre açılma ve kısılma durumu temsilen gösterilmiş. f-Stop Değerleri

Diyaframın f değerlerine göre temsili diyafram açıklıkları.Yukarıdaki temsili imajdan da görebileceğimiz üzere basit bir örnek verelim. Örneğin; elimizde 50mm sabit f1.4 lens var. Lensin f değerini (f-stop) 1.4 yaptığımızda diyafram aralığı genişleyecek böylece lensimiz sensöre veya filme daha fazla ışık geçişine izin verecek. Biz burada diyaframı 1.4 değerine (durağına) getirerek, diyaframı açmış olduk. Aynı lensimiz ile f değerini 22 yaptığımızda ise diyaframı kısmış oluruz.

Diyafram f Değerleri ile Işık İlişkisi

Diyafram f değerini yükselttiğimizde diyaframı kıstığımızı böylece daha az ışığın sensöre veya filme ulaştığını; f değerini düşürdüğümüzde ise diyaframı açtığımızı ve daha fazla ışığın sensöre veya filme ulaşma imkanı bulduğundan bahsetmiştik.

Bu konuda birkaç zihin egzersizi yapalım: Düşük ışıklı bir ortamdayız, örneğin gece vakti kaldırımda yürüyoruz ve uzun pozlama yapmadan, anlık olarak şipşak fotoğraf çekmek istiyoruz, lensimiz de f1.4 bir lens olsun. Bu durumda f değeri yükseldikçe lens ışığı düşük alacağından fotoğrafın karanlık çıkma olasılığı çok yüksek (konu diyafram, pozlama ve ISO değerini katmıyoruz şimdilik) ne yaparız? f değerini alabileceği en açık değere yani 1.4 değerine getirerek fotoğrafımızı çekersek daha fazla ışığı fotoğrafımızda kullanabiliriz.

Başka bir örnek; gündüz vakti, güneş ışığı çok güçlü, doğa gezisindeyiz veya sokakta ve fotoğraf çekeceğiz. Bu durumda f değerini 1.4 gibi bir değerde tutarsak fotoğrafımızın bembeyaz veya anormal ışık patlamalarının olduğu fazla aydınlık bir fotoğraf çıkma olasılığı yüksek. Böyle bir ortamda f değerini 5.6 veya 11 gibi hangisi istediğimiz sonucu verecekse o değere getirerek diyaframı kısmamız gerekiyor. (pozlama ve iso değeri örnek için yok sayıldı)

Peki f Değeri Nasıl Hesaplanıyor?

Pratikte fotoğraf çekiminde işimize yaramasa da keyifli bir bilgi olduğunu düşünüyorum. Diyaframdaki f değeri; lens odak uzaklığının, diyafram açıklığının çapına oranıdır. Matematik formülü gibi verirsek f-stop = Lens Odak Uzaklığı / Diyafram Açıklığının Çapı

 

Yorum

e-Posta adresiniz yayınlanmaz.